Η πρόσφατη ομιλία του Αντώνη Σαμαρά στο Ηράκλειο της Κρήτης αποτέλεσε μία ακόμη επιβεβαίωση ότι ο πρώην πρωθυπουργός έχει πλέον εγκαταλείψει κάθε προσπάθεια σοβαρής πολιτικής αντιπαράθεσης και έχει περάσει οριστικά στο πεδίο της προσωπικής εμμονής απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη. Αντί να παρουσιάσει ένα συνεκτικό πολιτικό σχέδιο για τη χώρα, επέλεξε για ακόμη μία φορά να αναπαράγει υπερβολές, ανακρίβειες και κατασκευασμένα αφηγήματα, τα οποία δεν υπηρετούν ούτε την αλήθεια ούτε την παράταξη που τον ανέδειξε.
Ένας ισχυρισμός που καταρρέει από τα ίδια τα γεγονότα
Ανάμεσα στις πλέον χαρακτηριστικές αναφορές του ήταν ο ισχυρισμός ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήθεν «διέγραψε δύο πρώην προέδρους και πρωθυπουργούς» για να παραμείνει ο μοναδικός ηγεμόνας της Νέας Δημοκρατίας. Πρόκειται για έναν ισχυρισμό που καταρρέει αμέσως μόλις εξεταστούν τα πραγματικά γεγονότα.
Η αλήθεια είναι απλή και αδιαμφισβήτητη: από τη Νέα Δημοκρατία έχει διαγραφεί μόνο ο Αντώνης Σαμαράς. Ο Κώστας Καραμανλής δεν έχει διαγραφεί, δεν έχει αποπεμφθεί, δεν έχει τεθεί εκτός κόμματος και εξακολουθεί να είναι μέλος της Νέας Δημοκρατίας. Ακόμη και δημοσιεύματα που καταγράφουν τις εσωκομματικές αποστάσεις μεταξύ Μητσοτάκη και Καραμανλή αναγνωρίζουν ότι ο πρώην πρωθυπουργός παραμένει κανονικά στο κόμμα, σε αντίθεση με τον «διαγραφέντα Αντώνη Σαμαρά».
Πώς λοιπόν μπορεί ένας πρώην πρωθυπουργός να προβάλλει έναν τόσο προφανώς ανακριβή ισχυρισμό;
Όταν η πολιτική υποχωρεί μπροστά στην προσωπική εμμονή
Η απάντηση βρίσκεται πιθανότατα όχι στην πολιτική αλλά στην ψυχολογία. Διότι όταν τα γεγονότα δεν εξυπηρετούν το αφήγημα, τότε αλλοιώνονται ώστε να προσαρμοστούν σε αυτό.
Ο Αντώνης Σαμαράς δείχνει να αδυνατεί να αποδεχθεί ένα βασικό πολιτικό γεγονός: ότι η εποχή του έχει παρέλθει. Η Νέα Δημοκρατία επέλεξε ως ηγέτη τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ο οποίος έχει κερδίσει επανειλημμένα εθνικές εκλογές και παραμένει ο κυρίαρχος πόλος του κεντροδεξιού χώρου. Αυτή η πραγματικότητα φαίνεται να προκαλεί στον πρώην πρωθυπουργό μία μόνιμη πολιτική δυσφορία.
Η απουσία ουσιαστικής πολιτικής πρότασης
Αν κάποιος εξετάσει ψύχραιμα τις παρεμβάσεις του τα τελευταία χρόνια, θα διαπιστώσει ότι η κριτική του δεν ακολουθεί σταθερή πολιτική λογική. Συχνά μεταβάλλεται ανάλογα με τις περιστάσεις, ενώ ο κοινός παρονομαστής παραμένει πάντοτε ο ίδιος: η αντιπαράθεση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Δεν είναι τυχαίο ότι πλέον οι περισσότερες δημόσιες παρεμβάσεις του πρώην πρωθυπουργού δεν συζητούνται για το περιεχόμενό τους αλλά για το αν προετοιμάζουν τη δημιουργία νέου κόμματος. Τα σχετικά σενάρια έχουν πληθύνει το τελευταίο διάστημα και ο ίδιος φρόντισε από το Ηράκλειο να τα ενισχύσει αντί να τα διαψεύσει.
Ένα ακόμη κόμμα ή μία προσωπική πολιτική εκδίκηση;
Το ερώτημα όμως είναι αμείλικτο: Ποια ακριβώς πολιτική ανάγκη εξυπηρετεί σήμερα η δημιουργία ενός ακόμη κόμματος στα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας;
Υπάρχει κάποιο νέο ιδεολογικό ρεύμα που δεν εκπροσωπείται;
Υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο πρόγραμμα διακυβέρνησης που δεν μπορεί να εκφραστεί εντός της παράταξης;
Ή μήπως πρόκειται απλώς για την προσωπική επιθυμία ενός πρώην ηγέτη να αποδείξει ότι εξακολουθεί να επηρεάζει τις εξελίξεις;
Τα μαθήματα της ιστορίας που ο ίδιος φαίνεται να αγνοεί
Η εμπειρία της μεταπολίτευσης διδάσκει ότι οι προσωπικές διασπάσεις σχεδόν ποτέ δεν δικαιώνονται πολιτικά. Αντίθετα, συνήθως οδηγούν στην αποδυνάμωση του ευρύτερου πολιτικού χώρου από τον οποίο προέρχονται.
Ο Αντώνης Σαμαράς γνωρίζει καλύτερα από πολλούς το συγκεκριμένο μάθημα της ιστορίας. Άλλωστε υπήρξε ο ίδιος πρωταγωνιστής μιας μεγάλης διάσπασης της κεντροδεξιάς τη δεκαετία του 1990. Γνωρίζει επομένως πολύ καλά ότι οι προσωπικές στρατηγικές σπανίως ωφελούν την παράταξη ή τη χώρα.
Κι όμως, παρά τη γνώση αυτή, φαίνεται να επαναλαμβάνει την ίδια συνταγή.
Από εσωκομματικός επικριτής σε αντικειμενικό σύμμαχο της αποσταθεροποίησης
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι η συνεχής υπονόμευση της κυβερνητικής σταθερότητας πραγματοποιείται σε μία περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις.
Η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει μια περιοχή αστάθειας. Οι μεταναστευτικές πιέσεις συνεχίζονται. Οι διεθνείς οικονομικές αβεβαιότητες δεν έχουν εκλείψει. Οι εξελίξεις στην Ευρώπη και στη Μέση Ανατολή δημιουργούν ένα περιβάλλον που απαιτεί σοβαρότητα και υπευθυνότητα.
Σε τέτοιες συνθήκες, κάθε πολιτικός δικαιούται φυσικά να ασκεί κριτική. Είναι όμως άλλο πράγμα η υπεύθυνη κριτική και άλλο η συστηματική απονομιμοποίηση της ίδιας της κυβερνητικής παράταξης από έναν πρώην αρχηγό της.
Η στάση του Αντώνη Σαμαρά καταλήγει αντικειμενικά να εξυπηρετεί όσους επιδιώκουν την αποδυνάμωση της πολιτικής σταθερότητας στη χώρα. Δεν έχει σημασία αν αυτό αποτελεί συνειδητή επιλογή ή παράπλευρη συνέπεια των ενεργειών του. Το αποτέλεσμα είναι το ίδιο.
Κάθε φορά που εμφανίζεται να επιτίθεται περισσότερο στη Νέα Δημοκρατία παρά στους πραγματικούς πολιτικούς της αντιπάλους, κάθε φορά που καλλιεργεί σενάρια διάσπασης, κάθε φορά που παρουσιάζει μια παραμορφωμένη εικόνα της πραγματικότητας, ενισχύει εκείνες τις δυνάμεις που επιθυμούν έναν κατακερματισμένο κεντροδεξιό χώρο και μια Ελλάδα βυθισμένη σε διαρκή πολιτική αβεβαιότητα.
Το προσωπικό γινάτι του Αντώνη Σαμαρά δεν είναι πολιτική στρατηγική
Το πλέον θλιβερό στοιχείο είναι ότι όλα αυτά δεν συνοδεύονται από κάποια νέα πολιτική πρόταση.
Στην ομιλία του στο Ηράκλειο ακούστηκαν καταγγελίες, επιθέσεις, αιχμές και προσωπικές αναφορές. Εκείνο που δεν ακούστηκε ήταν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για το μέλλον της χώρας.
Η πολιτική, όμως, δεν είναι θεραπεία προσωπικών απογοητεύσεων. Δεν είναι πεδίο διευθέτησης λογαριασμών. Δεν είναι μηχανισμός εκδίκησης απέναντι σε έναν διάδοχο που ακολούθησε διαφορετική πορεία.
Η πολιτική αποκτά νόημα όταν υπηρετεί το συλλογικό συμφέρον. Όταν προσφέρει λύσεις. Όταν ενώνει αντί να διχάζει.
Στην περίπτωση του Αντώνη Σαμαρά, δυστυχώς, ολοένα και περισσότεροι πολίτες διαπιστώνουν ότι πίσω από τον βαρύγδουπο λόγο δεν υπάρχει πλέον ένα θετικό πολιτικό όραμα αλλά μια αδιάκοπη προσπάθεια αμφισβήτησης του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Αυτό εξηγεί και γιατί οι παρεμβάσεις του γίνονται όλο και λιγότερο πειστικές. Διότι όταν η προσωπική πικρία μεταμφιέζεται σε πολιτική στρατηγική, αργά ή γρήγορα το κοινό αντιλαμβάνεται τη διαφορά.
Ένας πρώην πρωθυπουργός που επέλεξε τον δρόμο της σύγκρουσης
Ο Αντώνης Σαμαράς υπήρξε πρωθυπουργός της Ελλάδας και πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας. Η ιστορική του διαδρομή θα μπορούσε να του επιτρέψει να λειτουργεί ως παράγοντας ενότητας, σοβαρότητας και θεσμικής ισορροπίας.
Αντί γι’ αυτό, επιλέγει να εμφανίζεται ως ο μόνιμος εσωκομματικός αντίπαλος της παράταξης που τον ανέδειξε.
Και έτσι, ενώ πιθανώς θεωρεί ότι πολεμά τον Κυριάκο Μητσοτάκη, στην πραγματικότητα κινδυνεύει να μείνει στην ιστορία ως κάτι πολύ διαφορετικό: ως ο πολιτικός που επέτρεψε στο προσωπικό γινάτι να υπερισχύσει της πολιτικής λογικής και που, στην πιο κρίσιμη στιγμή, προσέφερε πολύτιμες υπηρεσίες σε όσους επιθυμούν μια αδύναμη, διχασμένη και πολιτικά ασταθή Ελλάδα.
