Ο αντισημιτισμός δεν γίνεται λιγότερο αντισημιτισμός επειδή συνοδεύεται από παλαιστινιακές σημαίες αντί για ναζιστικά σύμβολα…
Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες μια δημοκρατική κοινωνία οφείλει να μιλήσει καθαρά, χωρίς υπεκφυγές και χωρίς ιδεολογικά άλλοθι. Μία τέτοια στιγμή είναι η πρόσφατη εμφάνιση οργανωμένης «αντισιωνιστικής περιπόλου» στους δρόμους της Θεσσαλονίκης, η οποία προκάλεσε έντονες αντιδράσεις της εβραϊκής κοινότητας και αποτέλεσε αντικείμενο δημοσιεύματος ακόμη και της Jerusalem Post. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, η υπόθεση έχει ήδη οδηγήσει σε εισαγγελική έρευνα για να εξεταστεί εάν προκύπτουν αδικήματα σχετικά με δημόσια υποκίνηση σε βία ή μίσος.
Ας είμαστε ξεκάθαροι: άλλο πράγμα είναι η πολιτική κριτική προς την κυβέρνηση του Ισραήλ –η οποία αποτελεί απολύτως θεμιτό αντικείμενο δημόσιου διαλόγου– και άλλο η στοχοποίηση ανθρώπων επειδή είναι Εβραίοι, Ισραηλινοί ή επειδή θεωρούνται «σιωνιστές». Όταν ομάδες ανθρώπων περιπολούν στους δρόμους, διακηρύσσοντας ότι συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών ή επισκεπτών είναι «ανεπιθύμητες», τότε το πρόβλημα δεν είναι πλέον η πολιτική διαφωνία. Είναι η λογική του εκφοβισμού.
Η Θεσσαλονίκη γνωρίζει πολύ καλά πού οδηγεί το μίσος
Η επιλογή της Θεσσαλονίκης δεν είναι τυχαία. Πρόκειται για την πόλη που για αιώνες υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του ευρωπαϊκού εβραϊσμού. Η «Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων» γνώρισε τον πολιτισμό, την οικονομική άνθηση και τη δημιουργική συμβολή χιλιάδων Ελλήνων Εβραίων.
Γνώρισε όμως και το σκοτεινό πρόσωπο του αντισημιτισμού.
Το πογκρόμ του Κάμπελ το 1931 αποτέλεσε μία από τις πρώτες οργανωμένες αντισημιτικές επιθέσεις στη χώρα. Λίγα χρόνια αργότερα, η ναζιστική κατοχή ολοκλήρωσε το έγκλημα: σχεδόν ολόκληρη η εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης εξοντώθηκε στα στρατόπεδα θανάτου.
Η ιστορία αυτή δεν αποτελεί απλώς κεφάλαιο των βιβλίων. Είναι μια προειδοποίηση. Διότι κάθε αντισημιτισμός ξεκινά με λέξεις, συνεχίζεται με στοχοποίηση και πολύ συχνά καταλήγει στη βία.
Όταν αλλάζει μόνο η σημαία
Οι μορφές αλλάζουν. Οι μέθοδοι εξελίσσονται. Τα συνθήματα προσαρμόζονται στις πολιτικές συγκυρίες. Η ουσία όμως παραμένει η ίδια.
Κάποτε οι Εβραίοι χαρακτηρίζονταν «ανεπιθύμητοι» επειδή δήθεν υπονόμευαν το έθνος. Σήμερα κάποιοι χρησιμοποιούν διαφορετική φρασεολογία, αλλά καταλήγουν στο ίδιο αποτέλεσμα: παρουσιάζουν συλλογικά τους Εβραίους ή όσους συνδέονται με το Ισραήλ ως νόμιμους στόχους κοινωνικού αποκλεισμού.
Αυτό δεν είναι πολιτικός ακτιβισμός. Είναι αναβίωση της συλλογικής ενοχοποίησης.
Κανείς δεν μπορεί να θεωρεί φυσιολογικό να περιπολούν ομάδες ανθρώπων, επιδιώκοντας να εκφοβίσουν επιχειρηματίες, τουρίστες ή πολίτες εξαιτίας της πραγματικής ή υποτιθέμενης εθνικής ή θρησκευτικής τους ταυτότητας.
Η δημοκρατία δεν γνωρίζει «καλό» και «κακό» αντισημιτισμό
Είναι εντυπωσιακό ότι ορισμένοι καταδικάζουν –και σωστά– τη νεοναζιστική βία, αλλά εμφανίζονται επιεικείς όταν αντίστοιχες πρακτικές προέρχονται από τον χώρο της άκρας Αριστεράς ή άλλων ιδεολογικών κινημάτων. Αυτό είναι βαθιά επικίνδυνο.
Ο αντισημιτισμός δεν γίνεται λιγότερο αντισημιτισμός επειδή συνοδεύεται από παλαιστινιακές σημαίες αντί για ναζιστικά σύμβολα. Η απειλή δεν αλλάζει χαρακτήρα ανάλογα με το πολιτικό πρόσημο του δράστη.
Το θύμα αισθάνεται τον ίδιο φόβο. Η δημοκρατία τραυματίζεται με τον ίδιο τρόπο. Η κοινωνία διχάζεται με την ίδια ένταση.
Η διαφορά ανάμεσα στην κριτική και στο μίσος
Είναι απολύτως θεμιτό να διαφωνεί κανείς με πολιτικές της κυβέρνησης του Ισραήλ. Όπως είναι θεμιτό να ασκείται κριτική σε οποιαδήποτε κυβέρνηση του κόσμου.
Αυτό όμως διαφέρει ριζικά από τη συλλογική ενοχοποίηση όλων των Εβραίων, την απειλή κατά Ισραηλινών πολιτών ή επισκεπτών, την παρενόχληση επιχειρήσεων λόγω της εθνικής τους ταυτότητας, τη δημιουργία κλίματος φόβου στους δημόσιους χώρους.
Η δημοκρατία προστατεύει την ελευθερία της έκφρασης. Δεν προστατεύει την τρομοκράτηση πολιτών.
Οι ελληνικές αρχές οφείλουν να είναι απολύτως σαφείς
Η απόφαση της εισαγγελίας να διερευνήσει εάν διαπράχθηκαν αδικήματα αποτελεί θεσμική αντίδραση που θα ακολουθήσει τη νόμιμη διαδικασία. Η έκβαση της έρευνας θα κριθεί από τις αρμόδιες αρχές με βάση τα πραγματικά περιστατικά και τον νόμο.
Παράλληλα, όμως, υπάρχει και η πολιτική διάσταση. Το ελληνικό κράτος έχει καθήκον να διαμηνύσει ότι κανένας πολίτης δεν θα φοβάται να κυκλοφορεί λόγω της θρησκείας του, καμία κοινότητα δεν θα γίνεται στόχος οργανωμένου εκφοβισμού, καμία μορφή αντισημιτισμού δεν θα αντιμετωπίζεται με ιδεολογικές εκπτώσεις.
Η Ελλάδα έχει πληρώσει ακριβά τον φανατισμό για να επιτρέψει την επιστροφή του.
Η ευθύνη της κοινωνίας
Δεν αρκεί η παρέμβαση της Δικαιοσύνης. Υπάρχει και η ευθύνη των πολιτικών κομμάτων. Υπάρχει η ευθύνη των πανεπιστημίων. Υπάρχει η ευθύνη των μέσων ενημέρωσης. Υπάρχει η ευθύνη κάθε δημοκρατικού πολίτη.
Ο αντισημιτισμός δεν αντιμετωπίζεται με σιωπή. Η σιωπή υπήρξε πάντοτε ο μεγαλύτερος σύμμαχός του.
Όταν κάποιοι στοχοποιούν μια ολόκληρη κοινότητα και οι υπόλοιποι κοιτούν αλλού, τότε το πρόβλημα παύει να αφορά μόνο τους Εβραίους. Αφορά ολόκληρη τη δημοκρατία.
Η Ελλάδα δεν πρέπει να επιστρέψει σε σκοτεινές εποχές
Η ελληνική κοινωνία έχει αποδείξει πολλές φορές ότι μπορεί να συνυπάρχει ειρηνικά με ανθρώπους διαφορετικών θρησκειών και εθνικοτήτων.
Η ιστορική μνήμη της Θεσσαλονίκης επιβάλλει ιδιαίτερη ευαισθησία απέναντι σε κάθε μορφή αντισημιτισμού.
Δεν επιτρέπεται να εξοικειωθούμε με εικόνες ομάδων που «περιπολούν» για να εντοπίσουν τους δήθεν ανεπιθύμητους.
Δεν επιτρέπεται να θεωρήσουμε φυσιολογική τη γλώσσα του εκφοβισμού.
Δεν επιτρέπεται να βαφτίζουμε τον φανατισμό «αντιφασισμό» ή «αντίσταση», όταν αυτός μετατρέπεται σε συλλογική στοχοποίηση ανθρώπων.
Η μάχη κατά του αντισημιτισμού είναι μάχη υπέρ της ελευθερίας
Όποιος πραγματικά πιστεύει στα ανθρώπινα δικαιώματα οφείλει να υπερασπίζεται και τα δικαιώματα των Εβραίων.
Όποιος υπερασπίζεται τη δημοκρατία οφείλει να απορρίπτει κάθε μορφή φυλετικού ή θρησκευτικού μίσους, ανεξάρτητα από το ποιος την εκφράζει.
Ο αντισημιτισμός δεν αποτελεί «προοδευτική» ή «επαναστατική» στάση. Αποτελεί μία από τις πιο σκοτεινές ιδεολογίες που γνώρισε ποτέ η Ευρώπη.
Και κάθε φορά που επιστρέφει, ακόμη και μεταμφιεσμένος με νέα συνθήματα και νέες σημαίες, οφείλουμε να τον αναγνωρίζουμε και να τον απομονώνουμε.
Διότι η ιστορία έχει ήδη δείξει πού οδηγεί η ανοχή απέναντι στο μίσος. Και η Ελλάδα, ιδιαίτερα η Θεσσαλονίκη, δεν έχει την πολυτέλεια να το ξεχάσει.
