Η παράδοξη «Ορθοδοξία» του Μητροπολίτη Κερκύρας στη Μόσχα
Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες μια φράση αρκεί για να αποκαλύψει μια ολόκληρη εκκλησιολογική αντίφαση.
Στη Μόσχα, κατά τη Θεία Λειτουργία της Μεταμορφώσεως στον Καθεδρικό Ναό του Σωτήρος Χριστού, στις 19 Αυγούστου 2026, ο Μητροπολίτης Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων κ. Νεκτάριος απηύθυνε δημόσιο έπαινο προς τον Πατριάρχη Μόσχας Κύριλλο, λέγοντάς του ότι «ορθοτομεί τον λόγον της αληθείας». Και δεν πρόκειται απλώς για μια διατύπωση που αποδίδεται στον Έλληνα Ιεράρχη από ελληνικό δημοσίευμα. Η ίδια η ρωσική εκκλησιαστική πλευρά καταγράφει τα λόγια του.
Στην επίσημη ιστοσελίδα του Καθεδρικού Ναού του Σωτήρος Χριστού στη Μόσχα, η δήλωση του Μητροπολίτη Κερκύρας παρατίθεται στα ρωσικά ως εξής:
«И Вы действительно “право правите слово истины”, как духовный магнит призываете людей и особенно молодежь…»
Δηλαδή:
«Και πράγματι, ορθοτομείτε τον λόγον της αληθείας και, ως πνευματικός μαγνήτης, καλείτε τους ανθρώπους και ιδιαίτερα τη νεολαία…»
Η ίδια φράση καταγράφεται και από το ρωσικό εκκλησιαστικό ειδησεογραφικό μέσο СПЖ, το οποίο αποδίδει επίσης ρητά τη δήλωση στον Μητροπολίτη Νεκτάριο.
Μάλιστα, ο Μητροπολίτης Κερκύρας συνέκρινε τον Κύριλλο με τον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο, τον οποίο επίσης παρουσίασε ως εκείνον που «μπόρεσε να ορθοτομήσει τον λόγον της αληθείας».
Η φράση αυτή δεν είναι μια φιλοφρόνηση χωρίς θεολογικό περιεχόμενο. Προέρχεται από τον Απόστολο Παύλο (πρβλ. Β΄ Τιμ. 2,15) και αφορά την ίδια την ευθύτητα της εκκλησιαστικής μαρτυρίας.
Γι’ αυτό και γεννά κρίσιμα ερωτήματα, από τα οποία ο Μητροπολίτης Κερκύρας δεν μπορεί εύκολα να ξεφύγει:
Τι ακριβώς σημαίνει ότι ο Πατριάρχης Μόσχας «ορθοτομεί τον λόγον της αληθείας»;
Και, κυρίως, τι σημαίνει αυτό για τον ίδιο τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος και την Εκκλησία της Ελλάδος συνολικά, της οποίας ο Μητροπολίτης Κερκύρας είναι Ιεράρχης;
Η Μόσχα δεν μνημονεύει τον Αθηνών — ο Κερκύρας επαινεί τη Μόσχα
Εδώ βρίσκεται η καρδιά του προβλήματος. Το Πατριαρχείο Μόσχας έχει διακόψει το μνημόσυνο του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου, εξαιτίας της στάσης της Εκκλησίας της Ελλάδος στο ουκρανικό εκκλησιαστικό ζήτημα.
Η Μόσχα θεωρεί απαράδεκτη την αναγνώριση της Αυτοκεφάλου Εκκλησίας της Ουκρανίας από την Εκκλησία της Ελλάδος. Ως αποτέλεσμα, ο Προκαθήμενος της Εκκλησίας της Ελλάδος δεν μνημονεύεται από τη Ρωσική Εκκλησία.
Ο Μητροπολίτης Κερκύρας, όμως, παραμένει Ιεράρχης της Εκκλησίας της Ελλάδος. Συμμετέχει στην Ιερά Σύνοδο και, όπως όλοι οι Ιεράρχες της Εκκλησίας της Ελλάδος, μνημονεύει λειτουργικά την Ιερά Σύνοδο ως «τὴν ὀρθοτομοῦσαν τὸν λόγον τῆς ἀληθείας». Αποδέχεται, συνεπώς, την εκκλησιαστική τάξη και τις συνοδικές αποφάσεις της Εκκλησίας στην οποία ανήκει.
Και την ίδια στιγμή μεταβαίνει στη Μόσχα, συλλειτουργεί με τον Πατριάρχη Κύριλλο και τον ακούει να τον επαινεί, ενώ ο ίδιος ανταποδίδει τον έπαινο αποδίδοντας στον Πατριάρχη Μόσχας το χαρακτηριστικό του «ορθοτομούντος τον λόγον της αληθείας».
Δεν είναι άραγε θεμιτό να ζητήσουμε μια στοιχειώδη εκκλησιολογική διευκρίνιση;
Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών ορθοτομεί τον λόγον της αληθείας;
Και η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος;
Αν ναι, τότε γιατί ο Μόσχας έχει διακόψει το μνημόσυνό του;
Και αν ο Μόσχας, ο οποίος ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο αρνείται να μνημονεύει τον Αθηνών, είναι εκείνος που «ορθοτομεί τον λόγον της αληθείας», τότε ποια είναι η εκκλησιολογική αξιολόγηση εκείνου που η Μόσχα αρνείται να μνημονεύσει;
Δεν υποστηρίζουμε ότι ο Μητροπολίτης Κερκύρας θεωρεί τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο αιρετικό. Δεν έχουμε τέτοια δήλωση και δεν θα του αποδώσουμε κάτι που δεν είπε.
Υποστηρίζουμε κάτι πολύ απλούστερο: Οι δημόσιες δηλώσεις του δημιουργούν μια σοβαρότατη εκκλησιολογική αντίφαση, την οποία ο ίδιος οφείλει να εξηγήσει.
Διότι στην Εκκλησία οι λέξεις έχουν περιεχόμενο και θεολογική βαρύτητα, ιδιαίτερα όταν βγαίνουν από τα χείλη υπευθύνων Ιεραρχών.
Και υπάρχει και το ουκρανικό ζήτημα
Δεν μπορούμε να προσποιούμαστε ότι η σύγκρουση Μόσχας–Αθηνών είναι μια απλή διοικητική παρεξήγηση. Η Εκκλησία της Ελλάδος έχει λάβει συνοδικές αποφάσεις για την αναγνώριση της Αυτοκεφάλου Εκκλησίας της Ουκρανίας. Η Μόσχα διαφωνεί ριζικά με αυτές και έχει αντιδράσει με διακοπές μνημοσύνων και εκκλησιαστικής κοινωνίας.
Επομένως, όταν ένας Ιεράρχης της Εκκλησίας της Ελλάδος μεταβαίνει στη Μόσχα και αποδίδει στον ίδιο τον Πατριάρχη που αμφισβητεί έμπρακτα την εκκλησιαστική στάση της Εκκλησίας του τον χαρακτηρισμό του «ορθοτομούντος τον λόγον της αληθείας», η υπόθεση παύει να είναι απλώς μια επίσκεψη.
Αποκτά εκκλησιολογικό συμβολισμό. Και αυτόν τον συμβολισμό οφείλουμε να τον συζητήσουμε.
Δεν είναι το πρόβλημα ο Άγιος Σπυρίδων
Ας είμαστε απολύτως σαφείς. Κανείς δεν έχει δικαίωμα να αντιπαραθέσει τον Άγιο Σπυρίδωνα στην Εκκλησία της Ρωσίας. Η τιμή των λειψάνων ενός Αγίου είναι πράξη ευλάβειας. Η προσκύνηση του Αγίου Σπυρίδωνος από τους Ρώσους πιστούς μπορεί να αποτελεί πραγματική πνευματική χαρά. Το πρόβλημα βρίσκεται αλλού.
Βρίσκεται στη χρήση της μεταφοράς των λειψάνων ως πλαισίου μέσα στο οποίο αναπτύσσεται μια συγκεκριμένη εκκλησιαστική και γεωπολιτική σχέση, ενώ κρίσιμα ζητήματα εκκλησιολογίας μένουν έξω από τη δημόσια συζήτηση.
Το λείψανο δεν είναι διπλωματικό διαβατήριο. Ο Άγιος δεν αποτελεί άλλοθι για κανέναν Προκαθήμενο, κανέναν Επίσκοπο και καμία κρατική πολιτική.
Και κυρίως: ο Άγιος Σπυρίδων δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως εγγύηση ορθοδοξίας για ό,τι συμβαίνει στη σύγχρονη Ρωσία.
Η «πολιτική των λειψάνων», εάν μετατρέπεται από προσκύνημα σε εργαλείο εκκλησιαστικής εξωστρέφειας και πολιτικού συμβολισμού, χρειάζεται πολύ μεγαλύτερη προσοχή από εκείνη που συνήθως της αποδίδεται.
Αλλά υπάρχει και κάτι ακόμη πιο σοβαρό: η θεολογία του «Ρωσικού Κόσμου»
Δεν μιλάμε για έναν Πατριάρχη που απλώς έχει διαφορετική άποψη για τη διοίκηση της Εκκλησίας στην Ουκρανία.
Η σύγχρονη ιδεολογική παραγωγή γύρω από τη ρωσική εκκλησιαστική και πολιτική αφήγηση έχει διαμορφώσει την έννοια του λεγόμενου «Ρωσικού Κόσμου» (Russkii mir), μιας αντίληψης που υπερβαίνει τα όρια της κανονικής εκκλησιαστικής δικαιοδοσίας και συνδέει γλώσσα, πολιτισμό, ιστορία, πολιτική και Ορθοδοξία σε ένα ενιαίο γεωπολιτικό αφήγημα.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι ο όρος «ιερός πόλεμος» έχει αποκτήσει θέση μέσα στον ιδεολογικό λόγο του ρωσικού εκκλησιαστικού και κρατικοκοινωνικού περιβάλλοντος. Το Παγκόσμιο Ρωσικό Λαϊκό Συμβούλιο, του οποίου πρόεδρος είναι ο Πατριάρχης Κύριλλος, έχει φιλοξενήσει και διοργανώσει σχετικές δράσεις με κεντρικό τίτλο «Священная война» — «Ιερός Πόλεμος».
Δεν πρόκειται λοιπόν για μια λέξη που εμφανίστηκε τυχαία σε κάποιο περιθωριακό ιστολόγιο. Και όταν η έννοια αυτή συνδέεται με την πολεμική αφήγηση της Ρωσίας, η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει κάθε λόγο να είναι εξαιρετικά επιφυλακτική.
Διότι το Ευαγγέλιο δεν γνωρίζει «ιερούς πολέμους» με την έννοια μιας εθνικής ή πολιτισμικής αποστολής. Η Εκκλησία δεν βαπτίζει τις γεωπολιτικές συγκρούσεις. Δεν αγιοποιεί τα σύνορα. Δεν μετατρέπει την εθνική ταυτότητα σε εκκλησιολογικό κριτήριο. Και δεν προσφέρει θεολογικό περίβλημα στην κρατική ισχύ.
Την ώρα που στη Μόσχα απονέμονται παράσημα, στο Κίεβο μετρούν νεκρούς
Και εδώ η πραγματικότητα γίνεται ακόμη πιο σκληρή. Το πρωί της 19ης Αυγούστου, στον Καθεδρικό Ναό του Σωτήρος Χριστού, ο Μητροπολίτης Κερκύρας απηύθυνε στον Πατριάρχη Μόσχας τον έπαινο ότι «ορθοτομεί τον λόγον της αληθείας». Λίγες μόλις ώρες αργότερα, τη νύχτα της 19ης προς 20ή Αυγούστου, άρχισε η μαζική ρωσική πυραυλική και μη επανδρωμένη επίθεση κατά του Κιέβου και της γύρω περιοχής, με απολογισμό τουλάχιστον 16 νεκρούς και περισσότερους από 40 τραυματίες. Μεταξύ των πληγέντων αναφέρθηκαν κατοικίες, σχολείο και παιδιατρική υποδομή.
Δεν λέμε ότι η επίθεση αυτή πραγματοποιήθηκε «επειδή» ο Κερκύρας βρισκόταν στη Μόσχα. Μια τέτοια διατύπωση θα ήταν παράλογη.
Λέμε κάτι πολύ διαφορετικό και πολύ πιο ουσιαστικό: Όταν ένας εκκλησιαστικός ηγέτης επαινεί έναν Πατριάρχη ο οποίος έχει συνδέσει τη θεολογική του δημόσια παρουσία με τη ρωσική πολεμική αφήγηση, η σιωπή για το περιεχόμενο αυτής της αφήγησης δεν μπορεί να θεωρείται θεολογικά ουδέτερη.
Γιατί η Εκκλησία βρίσκεται εκεί ακριβώς για να λέει ότι ο άνθρωπος είναι εικόνα του Θεού. Και ο άνθρωπος αυτός βρίσκεται και στο Κίεβο. Και στη Μόσχα. Και στην Οδησσό. Και στο Χάρκοβο. Και στα ρωσικά χωριά που έχουν χάσει τους γιους τους. Η Εκκλησία δεν μπορεί να επιλέγει ποιο αίμα βλέπει.
«Κοινωνός στο αίμα του Χριστού» — όχι σε μια θεολογία του αίματος
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο δύσκολο ερώτημα. Όχι προσωπικό. Θεολογικό.
Όταν ένας Ιεράρχης συλλειτουργεί με έναν Προκαθήμενο, η πράξη αυτή έχει βαρύτατο εκκλησιαστικό συμβολισμό. Δεν πρόκειται απλώς για μια κοινωνική συνάντηση ή για μια διπλωματική χειραψία.
Η Θεία Ευχαριστία είναι το μυστήριο της κοινωνίας. Και γι’ αυτό ακριβώς η Εκκλησία πάντοτε αντιμετώπιζε με τεράστια σοβαρότητα το ζήτημα της λειτουργικής κοινωνίας.
Τι σημαίνει λοιπόν να συλλειτουργεί κανείς με τον Πατριάρχη Μόσχας και να τον επαινεί ως «ορθοτομούντα τον λόγον της αληθείας», όταν ο ίδιος ο Πατριάρχης έχει υιοθετήσει δημόσια μια αφήγηση που συνδέει τον πόλεμο με μια πνευματική και πολιτισμική αποστολή της Ρωσίας;
Το ερώτημα δεν είναι αν ο Μητροπολίτης Κερκύρας «είναι κοινωνός στο αίμα» κάποιου ανθρώπου. Δεν έχουμε δικαίωμα να αποδώσουμε τέτοια προσωπική συνενοχή χωρίς τεκμηρίωση.
Το πραγματικό ερώτημα είναι πολύ πιο βαθύ: Ποια είναι η σχέση της ευχαριστιακής κοινωνίας με την ευθύνη της εκκλησιαστικής μαρτυρίας απέναντι σε μια θεολογία που επιχειρεί να δικαιώσει τον πόλεμο; Αυτό οφείλει να απαντήσει η Εκκλησία και, εν προκειμένω, ο Μητροπολίτης Κερκύρας κ. Νεκτάριος.
Η αγάπη προς τον ρωσικό λαό δεν ταυτίζεται με την αποδοχή της ρωσικής ιδεολογίας
Και εδώ χρειάζεται μια ακόμη διάκριση. Άλλο ο ρωσικός λαός και άλλο η κρατική ιδεολογία.
Άλλο οι Ρώσοι πιστοί που προσέρχονται με ευλάβεια να προσκυνήσουν τον Άγιο Σπυρίδωνα και άλλο η γεωπολιτική αξιοποίηση της Ορθοδοξίας.
Άλλο η ρωσική πνευματική παράδοση και άλλο η ιδεολογία του «Ρωσικού Κόσμου».
Άλλο η κανονική Ρωσική Εκκλησία και άλλο η θεολογική νομιμοποίηση ενός πολέμου.
Ακριβώς επειδή αγαπούμε την Ορθοδοξία, πρέπει να αρνούμαστε αυτές τις συγχύσεις.
Η Ορθοδοξία δεν χρειάζεται αυτοκρατορικό προστάτη. Δεν χρειάζεται εθνικό μύθο. Δεν χρειάζεται γεωπολιτική ομπρέλα.
Και ασφαλώς δεν χρειάζεται να μετατρέψει τους Αγίους της σε συμβολικά εργαλεία διεθνών εκκλησιαστικών σχέσεων.
Το ερώτημα προς τον Κερκύρας είναι απλό
Δεν ζητούμε από τον Μητροπολίτη Κερκύρας να απαντήσει αν αγαπά τον ρωσικό λαό. Δεν ζητούμε να απαντήσει αν τιμά τον Άγιο Σπυρίδωνα. Δεν ζητούμε να απαντήσει αν οι Ρώσοι Ορθόδοξοι είναι αδελφοί μας. Αυτά είναι αυτονόητα.
Του ζητούμε να εξηγήσει κάτι πολύ συγκεκριμένο: Όταν λέτε ότι ο Πατριάρχης Μόσχας «ορθοτομεί τον λόγον της αληθείας», εννοείτε και την εκκλησιολογική και θεολογική του στάση απέναντι στην Ουκρανία;
Εννοείτε τη στάση του απέναντι στον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών;
Εννοείτε τη θεολογία του «Ρωσικού Κόσμου»;
Εννοείτε την αφήγηση περί «ιερού πολέμου»;
Εννοείτε τη συνολική δημόσια στάση της Ρωσικής Εκκλησίας απέναντι στον πόλεμο;
Ή η φράση είχε απλώς έναν προσωπικό, εγκωμιαστικό χαρακτήρα χωρίς καμία από αυτές τις προεκτάσεις;
Αν ισχύει το τελευταίο, τότε ακόμη περισσότερο χρειάζεται διευκρίνιση. Διότι ένας Ιεράρχης δεν μιλά μόνο ως ιδιώτης. Και τα λόγια του δεν τα παίρνει ο αέρας, αλλά τα καταγράφει με ανεξίτηλο μελάνι η ιστορία και, κυρίως, η βίβλος του ουρανού.
Και τελικά: ποια Εκκλησία ορθοτομεί;
Το πιο παράδοξο σημείο αυτής της υπόθεσης είναι ότι ο Μητροπολίτης Κερκύρας δεν βρίσκεται έξω από την Εκκλησία της Ελλάδος. Βρίσκεται στο κέντρο της. Είναι Ιεράρχης της. Μνημονεύει την Ιερά Σύνοδό της. Συμμετέχει ενεργά και θεσμικά στη συνοδική της ζωή.
Και η Εκκλησία αυτή έχει λάβει συγκεκριμένη θέση στο ουκρανικό ζήτημα. Η Μόσχα την «τιμωρεί» για αυτή τη θέση. Ο Μόσχας δεν μνημονεύει τον Προκαθήμενό της.
Και παρ’ όλα αυτά, ένας Ιεράρχης της ίδιας αυτής Εκκλησίας μεταβαίνει στη Μόσχα, συλλειτουργεί με τον Πατριάρχη Κύριλλο και του αποδίδει τον χαρακτηρισμό του ανθρώπου που «ορθοτομεί τον λόγον της αληθείας».
Αυτό δεν είναι απλώς μια λεπτομέρεια. Είναι ένα εκκλησιολογικό παράδοξο που απαιτεί απάντηση. Διότι δεν μπορούν να είναι τα πάντα αληθή ταυτόχρονα.
Δεν μπορεί η Εκκλησία της Ελλάδος να έχει ορθόδοξη συνοδική κρίση για την Ουκρανία, αλλά ο προκαθήμενός της να θεωρείται ανάξιος μνημονεύσεως από εκείνον που ταυτόχρονα παρουσιάζεται ως «ορθοτομών τον λόγον της αληθείας».
Κάπου εδώ πρέπει να γίνει μια επιλογή — ή τουλάχιστον μια σαφής θεολογική διάκριση. Και αυτή τη διάκριση την οφείλει ο Μητροπολίτης Κερκύρας πρώτα απ’ όλα στην ίδια την Εκκλησία στην οποία ανήκει.
Οι Άγιοι δεν χρειάζονται πολιτική προστασία
Ο Άγιος Σπυρίδων δεν χρειάζεται τον Πατριάρχη Μόσχας για να είναι Άγιος. Η Κέρκυρα δεν χρειάζεται τη Μόσχα για να τιμά τον Άγιό της. Η Ρωσία δεν χρειάζεται τον Άγιο Σπυρίδωνα για να είναι Ορθόδοξη. Και η Ορθοδοξία δεν χρειάζεται κανένα κράτος για να επιβεβαιώσει την αλήθεια της.
Αντίθετα, όταν η Εκκλησία επιτρέπει να συγχέονται τα λείψανα, η διπλωματία, η γεωπολιτική, η εθνική ιδεολογία και η εκκλησιολογία, τότε κινδυνεύει να χάσει ακριβώς εκείνο που υποτίθεται ότι υπερασπίζεται: την ελευθερία της απέναντι σε κάθε κοσμική εξουσία.
Ο Άγιος Σπυρίδων ανήκει στην Εκκλησία. Όχι στη Μόσχα. Όχι στην Αθήνα. Όχι στην Κέρκυρα. Και ασφαλώς όχι σε καμία γεωπολιτική στρατηγική.
Ποιο είναι το πραγματικό σκάνδαλο
Το πραγματικό σκάνδαλο — εάν θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε αυτή τη βαριά λέξη με εκκλησιαστική ακρίβεια — δεν είναι ότι ένας Ιεράρχης πήγε στη Μόσχα. Είναι η έλλειψη εκκλησιολογικής καθαρότητας.
Δεν είναι ότι ένας Έλληνας Ιεράρχης συναντήθηκε με Ρώσους Ιεράρχες. Είναι ότι η συνάντηση συνοδεύτηκε από έναν δημόσιο λόγο ο οποίος αφήνει αναπάντητα κρίσιμα ερωτήματα.
Δεν είναι ότι ο Άγιος Σπυρίδων μεταφέρθηκε στη Ρωσία. Είναι η πιθανότητα το προσκύνημα να χρησιμοποιείται ως επικοινωνιακό περίβλημα μιας ευρύτερης εκκλησιαστικής πολιτικής.
Δεν είναι ότι ο Μητροπολίτης Κερκύρας τιμήθηκε. Είναι ότι την ίδια στιγμή που ο Προκαθήμενος της Εκκλησίας του δεν μνημονεύεται από τη Μόσχα, ο ίδιος αποδίδει στον Πατριάρχη Μόσχας τον ύψιστο εκκλησιαστικό έπαινο του «ορθοτομούντος τον λόγον της αληθείας».
Αυτό είναι το ζήτημα. Και αυτό δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από τις λειψανοθήκες.
Μια τελευταία ερώτηση
Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν είναι λέσχη γεωπολιτικών συμμαχιών. Δεν είναι δίκτυο εθνικών συμφερόντων. Δεν είναι μηχανισμός πολιτιστικής επιρροής. Είναι το Σώμα του Χριστού.
Και γι’ αυτό ακριβώς η Εκκλησία οφείλει να είναι ιδιαίτερα αυστηρή όταν κάποιος επιχειρεί να ντύσει μια εθνική ή γεωπολιτική ιδεολογία με θεολογικό μανδύα.
Σήμερα, λοιπόν, το ερώτημα δεν είναι εάν ο Μητροπολίτης Κερκύρας αγαπά τη Ρωσία. Ούτε εάν τιμά τον Άγιο Σπυρίδωνα.
Το ερώτημα είναι πολύ πιο απλό και πολύ πιο δύσκολο: Ποιος, τελικά, «ορθοτομεί τον λόγον της αληθείας»;
Ο Πατριάρχης Μόσχας, ο οποίος δεν μνημονεύει τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών επειδή η Εκκλησία της Ελλάδος αναγνώρισε την Αυτοκεφαλία της Εκκλησίας της Ουκρανίας;
Ή ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, τους οποίους ο Μητροπολίτης Κερκύρας αναγνωρίζει ως τον κανονικό Προκαθήμενο και την κανονική συνοδική αρχή της Εκκλησίας του;
Και αν ο Μόσχας ορθοτομεί, τότε ο Μητροπολίτης Κερκύρας οφείλει να μας εξηγήσει σε ποια ακριβώς σημεία η Εκκλησία της Ελλάδος δεν ορθοτομεί.
Αν πάλι ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και η Εκκλησία της Ελλάδος ορθοτομούν τον λόγον της αληθείας, τότε χρειάζεται να μας εξηγήσει γιατί ένας Ιεράρχης της Εκκλησίας αυτής προσφέρει στη Μόσχα έναν τόσο απόλυτο έπαινο, χωρίς ούτε μία λέξη δημόσιας επιφύλαξης για την εκκλησιολογική και θεολογική στάση της.
Γιατί τελικά η Εκκλησία δεν μπορεί να έχει δύο μέτρα αληθείας. Και η Θεία Ευχαριστία δεν μπορεί να γίνεται ταυτόχρονα σύμβολο κοινωνίας με τον Χριστό και σιωπηρή επικύρωση μιας θεολογίας που μετατρέπει τον πόλεμο σε «ιερή» υπόθεση.
Ο Χριστός δεν χρειάζεται αυτοκρατορίες για να είναι Κύριος.
Η Ορθοδοξία δεν χρειάζεται γεωπολιτικό προστάτη για να είναι αληθινή.
Και οι Άγιοι δεν χρειάζονται κανέναν πολιτικό ή εκκλησιαστικό μηχανισμό για να φωτίζουν τον κόσμο.
Αυτό που χρειάζεται η Εκκλησία είναι κάτι πολύ δυσκολότερο: να ορθοτομεί πράγματι τον λόγον της αληθείας.
Και αυτό κρίνεται όχι στις τιμητικές αίθουσες, όχι στις τελετές, όχι στις λειψανοθήκες και όχι στα παράσημα.
Κρίνεται όταν η Εκκλησία καλείται να μιλήσει απέναντι στην εξουσία, στον εθνικισμό, στον πόλεμο και στην ιδεολογική εργαλειοποίηση του Χριστού.
Εκεί φαίνεται ποιος πραγματικά ορθοτομεί.
Και εκεί, τελικά, οφείλει να δώσει την απάντησή του και ο Μητροπολίτης Κερκύρας.
